İçindekiler
- Boyun Kanal Darlığının Nedenleri
- Dejeneratif (Yaşla İlişkili) Değişiklikler
- Doğuştan (Konjenital) Nedenler
- Travmatik Nedenler
- Diğer Nedenler
- Boyun Kanal Darlığı ve Servikal Miyelopatinin Belirti ve Bulguları
- Boyun Kanal Darlığı ve Servikal Miyelopati Tanısı
- Boyun Kanal Darlığı ve Servikal Miyelopati Tedavi
- 1. Konservatif (Cerrahi Dışı) Tedavi
- 2. Cerrahi Tedavi
- Sonuç ve Öneriler
Boyun kanal darlığı (servikal spinal stenoz), omuriliğin geçtiği kanalın boyun bölgesinde daralması durumudur. Bu daralma, omurilik veya sinir kökleri üzerinde baskıya yol açar. Eğer bu baskı uzun süre devam ederse, servikal miyelopati adı verilen bir durum ortaya çıkar. Servikal miyelopati, omuriliğin dışarıdan basıya uğraması sonucu gelişen bir sinir sistemi bozukluğudur.
Boyun Kanal Darlığının Nedenleri
Servikal kanal darlığının oluşumunda hem yaşlanma süreci hem de omurgayı zorlayan faktörler rol oynar.
Dejeneratif (Yaşla İlişkili) Değişiklikler
- Disk dejenerasyonu: Boyun omurları arasındaki diskler su kaybeder, incelir ve dışa doğru taşar.
- Kemik çıkıntıları (osteofit): Vücudun kendini koruma tepkisi olarak gelişir; ancak sinirlere baskı yapabilir.
- Bağ kalınlaşması (ligamentum flavum hipertrofisi): Kanalın arka kısmında kalınlaşarak omuriliği sıkıştırabilir.
- Eklemlerde kireçlenme (faset artropatisi): Eklem yüzeylerinin büyümesiyle kanal içi daralır.
Doğuştan (Konjenital) Nedenler
- Bazı kişilerde doğuştan omurilik kanalı normalden dardır.
- Bu durumda küçük yaşta belirti vermese bile, ilerleyen yaşta dejeneratif değişikliklerle şikayetler ortaya çıkar.
Travmatik Nedenler
- Boyun travmaları, kırıklar veya disk yırtıkları sonucu ani kanal daralması oluşabilir.
- Bu durumda omurilik basısı ciddi nörolojik hasara yol açabilir.
Diğer Nedenler
- Romatoid artrit gibi iltihaplı romatizmal hastalıklar
- Kalsiyum birikimleri veya tümörler (nadir)
Boyun Kanal Darlığı ve Servikal Miyelopatinin Belirti ve Bulguları
Boyun kanal darlığı ve servikal miyelopati yavaş ilerleyen, sinsi belirtilerle seyredebilir. Genellikle başlangıçta boyun ağrısı veya tutukluk şikayeti olur, zamanla nörolojik bulgular belirginleşir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Boyun ağrısı ve hareket kısıtlılığı
- Kollarda uyuşma, karıncalanma veya elektriklenme hissi
- El becerilerinde azalma: Düğme ilikleme, kalem tutma veya küçük cisimleri kavrama güçlüğü
- Kollarda ve bacaklarda güçsüzlük: Özellikle merdiven çıkarken ya da yürürken dengesizlik hissi
- Yürüme bozukluğu ve sendeleme
- Kas sertliği (spastisite)
- Mesane veya bağırsak kontrolünde bozulma (ileri vakalarda)
Bu belirtiler, sinirlerin omurilik düzeyinde sıkıştığını ve miyelopati geliştiğini düşündürür. Servikal miyelopati tedavi edilmezse kalıcı sinir hasarına yol açabilir.
Boyun Kanal Darlığı ve Servikal Miyelopati Tanısı
Boyun kanal darlığı ve servikal miyelopati tanısı, detaylı nörolojik muayene ve görüntüleme yöntemleri ile konur.
Fizik ve nörolojik muayene:
Doktor, reflekslerinizi, kas gücünüzü, yürümenizi ve el hareketlerinizi değerlendirir. Miyelopati varlığında genellikle reflekslerde artış, kas sertliği ve yürüme dengesizliği tespit edilir.Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR):
Tanıda en değerli yöntemdir. MR sayesinde omurilik kanalı, diskler, kemik çıkıntılar ve omuriliğe olan baskı net bir şekilde görülür. Ayrıca omurilik dokusunda hasar (miyelomalazi) varsa MR bunu da gösterebilir.Bilgisayarlı Tomografi (BT):
Kemik yapıların detaylı incelenmesi için tercih edilir. Özellikle cerrahi planlama aşamasında faydalıdır.Elektrofizyolojik testler (EMG):
Sinir iletiminde yavaşlama olup olmadığını değerlendirmek için kullanılabilir.
Erken tanı, omurilik hasarının ilerlemesini önlemek açısından son derece önemlidir. Boyun kanal darlığı uzun süre fark edilmezse, sinirlerde geri dönüşü olmayan değişiklikler oluşabilir.
Boyun Kanal Darlığı ve Servikal Miyelopati Tedavi
Tedavi, darlığın derecesine, belirtilerin şiddetine ve omuriliğe bası olup olmadığına göre planlanır.
1. Konservatif (Cerrahi Dışı) Tedavi
Eğer hastalık erken evredeyse ve omurilik üzerinde belirgin bir bası yoksa, aşağıdaki yöntemler uygulanabilir:
- Fizik tedavi ve egzersiz: Boyun kaslarını güçlendirmek ve hareket açıklığını korumak için özel egzersizler uygulanır.
- İlaç tedavisi: Ağrı kesiciler, kas gevşeticiler veya bazen düşük doz kortizon içeren ilaçlar kullanılabilir.
- Duruş eğitimi ve yaşam tarzı düzenlemesi: Uzun süre öne eğilerek çalışma, cep telefonu kullanırken boynu aşağı eğme gibi alışkanlıkların düzeltilmesi gerekir.
- Servikal yastık ve ergonomik destek: Uykuda ve oturma pozisyonlarında doğru duruşu desteklemek önemlidir.
Bu yöntemler, omuriliğe bası başlamadan önce uygulanırsa şikayetleri azaltabilir; ancak miyelopati gelişmişse konservatif tedavi genellikle yeterli olmaz.
2. Cerrahi Tedavi
Omuriliğe bası yapan darlığın ilerlemesi durumunda, cerrahi tedavi en etkili yöntemdir. Ameliyatın temel amacı, omurilik üzerindeki baskıyı kaldırmaktır. Kullanılan başlıca cerrahi yöntemler:
- Anterior servikal diskektomi/korpektomi ve füzyon (ACDF): Önden yapılan bu ameliyatta bası yapan disk veya kemik çıkıntılar çıkarılır ve omurlar sabitlenir.
- Posterior servikal laminektomi veya laminoplasti: Arkadan yapılan bu işlemlerle omurilik kanalı genişletilir.
Ameliyat sonrası çoğu hastada nörolojik fonksiyonlarda belirgin düzelme görülür. Erken dönemde yapılan cerrahilerde iyileşme şansı çok daha yüksektir.
Sonuç ve Öneriler
Boyun kanal darlığı ve servikal miyelopati, tedavide zamanlamanın çok önemli olduğu bir durumdur. Erken tanı konulmaz ve tedavi gecikirse, sinir dokusunda kalıcı hasar gelişebilir. Bu nedenle:
- Ellerde beceri kaybı, yürüme dengesizliği veya kol-bacaklarda uyuşma gibi belirtiler fark edildiğinde bir beyin ve sinir cerrahına başvurmak gerekir.
- Düzenli egzersiz, doğru duruş alışkanlıkları ve ergonomik yaşam tarzı bu hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir.
Doğru tanı ve uygun tedaviyle, hem ağrılar hem de nörolojik kısıtlılıklar büyük oranda kontrol altına alınabilir.
Daha fazla bilgi için Nova Akademi sayfasını ziyaret ediniz.
