Erişkin Skolyozu

Skolyoz, omurganın yana doğru “S” veya “C” şeklinde eğrilmesiyle karakterize bir omurga deformitesidir.
Eğrilik sadece yana doğru değil, aynı zamanda omurların kendi eksenleri etrafında dönmesi (rotasyon) ile de birlikte seyreder.
Erişkin skolyozu, çocukluk veya ergenlikte başlayan eğriliğin erişkin yaşa taşınması ya da ileri yaşta omurga dejenerasyonuna bağlı olarak sonradan gelişmesiyle ortaya çıkar.

Böylece, erişkin skolyoz iki grupta incelenir:

1. İdiyopatik skolyozun erişkin formu:
   Ergenlikte başlayan, ancak o dönemde fark edilmeyen veya tedavi edilmeyen eğriliklerin erişkin yaşta ilerlemesiyle oluşur.

2. Dejeneratif (yaşa bağlı) skolyoz:
   Omurgadaki disklerin, eklemlerin ve bağ dokuların zamanla yıpranması sonucu, özellikle 40 yaş üzeri bireylerde sonradan gelişen eğriliktir (de novo skolyoz).
   Bu tip, günümüzde yaşam süresinin uzaması ve hareketsiz yaşam tarzı nedeniyle giderek daha sık görülmektedir.

Skolyozun eğrilik açısı Cobb açısı ile ölçülür ve 10 derecenin üzerindeki eğrilikler skolyoz olarak kabul edilir.

Erişkin Skolyozu Belirtileri

Erişkin skolyozun belirtileri, eğriliğin derecesine, yerine ve altta yatan nedene göre değişir. Bazı hastalarda omurga eğriliği fark edilmeden yıllarca ilerleyebilirken, bazı hastalarda ağrı veya postür bozukluğu erken fark edilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Bel veya sırt ağrısı: En yaygın şikâyettir. Özellikle uzun süre ayakta kalmakla veya oturmakla artar.
• Vücut dengesizliği: Bir omuzun diğerinden daha düşük görünmesi veya kalçaların asimetrik olması.
• Omurga eğriliği: Arkadan bakıldığında omurganın düz değil eğik görünmesi.
• Kas spazmları: Omurga çevresindeki kaslar, eğriliği dengelemeye çalıştığı için gergin ve ağrılı olabilir.
• Bacaklarda ağrı, uyuşma veya güçsüzlük: Skolyoz sinir köklerine baskı yapıyorsa siyatik benzeri şikâyetler görülebilir.
• Nefes darlığı: Göğüs kafesinin dönmesi ve akciğer kapasitesinin azalmasıyla ileri eğriliklerde görülebilir.

Erişkin skolyozu, genellikle mekanik ağrı (hareketle artan, istirahatte azalan) şeklinde başlar. Zamanla omurga dengesizliği arttıkça fonksiyonel kısıtlılık ve yaşam kalitesinde düşüş ortaya çıkar.

Erişkin Skolyozu Nedenleri

Erişkin skolyozun nedenleri, genç yaşta başlayan eğriliklerin ilerlemesi veya yaşlanmayla oluşan yapısal değişikliklerdir. Başlıca nedenler şunlardır:

1. Dejeneratif değişiklikler: Disklerin yıpranması, faset eklem artriti ve bağ dokuların gevşemesi omurların dengesini bozar.
2. Geç fark edilmiş idiyopatik skolyoz: Çocuklukta tedavi edilmeyen eğrilikler erişkin yaşta ilerleyebilir.
3. Osteoporoz (kemik erimesi): Omurlarda çökme kırıkları oluşarak omurganın eğriliğini artırabilir.
4. Omurga cerrahisi sonrası deformiteler: Daha önce yapılan ameliyatlar sonucu dengenin bozulması veya komşu segment dejenerasyonu skolyoza yol açabilir.
5. Travmalar ve enfeksiyonlar: Omurga kırıkları, enfeksiyonlar veya tümörler de yapısal dengesizlik oluşturabilir.

Bu nedenlerin birkaçı genellikle birlikte bulunur ve zamanla eğriliğin ilerlemesine katkıda bulunur.

Erişkin Skolyozu Tanısı

Tanı süreci, hastanın şikâyetlerinin ayrıntılı değerlendirilmesi ve omurga görüntülemesi ile konur.
Tanıda amaç, eğriliğin nedenini, derecesini ve vücut dengesine etkisini anlamaktır.

1. Fizik Muayene:

   1. Omuz ve kalça seviyeleri değerlendirilir.

   2. Omurganın rotasyonu, gövde eğriliği ve kas dengesizliği incelenir.

   3. Nörolojik muayene ile sinir basısına bağlı duyu veya güç kaybı araştırılır.

2. Radyolojik Görüntüleme:

   1. Tüm omurga grafisi (ayakta çekilen): Skolyozun tipi, yönü ve Cobb açısı belirlenir.

   2. Manyetik Rezonans (MR): Sinir basısı, disk dejenerasyonu ve omurilik patolojileri değerlendirilir.

   3. Bilgisayarlı Tomografi (BT): Kemik yapılar, omurga rotasyonu ve önceki cerrahi materyallerin durumu hakkında bilgi verir.

3. Fonksiyonel Değerlendirme:
   Yürüme, oturma, denge ve yaşam kalitesine etkiler hasta öyküsüyle birlikte analiz edilir.

Erişkin Skolyozu Tedavisi

Tedavi planı, eğriliğin derecesine, hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve şikâyetlerinin şiddetine göre kişiselleştirilir.
Amaç, ağrıyı azaltmak, sinir basısını ortadan kaldırmak ve omurga dengesini korumaktır.

2. Cerrahi Tedavi

Cerrahi, konservatif tedavilere rağmen ağrısı geçmeyen, eğriliği ilerleyen veya sinir basısı gelişen hastalarda gündeme gelir.

Cerrahi amaçları:

• Omurga dengesini yeniden sağlamak
• Sinir köklerine basıyı ortadan kaldırmak
• Eğriliği düzeltmek ve ilerlemesini durdurmak

Uygulanan yöntemler:

• Deformite düzeltme ve omurga füzyonu: Eğriliğin olduğu bölgeye vidalar ve rodlar yerleştirilerek omurlar sabitlenir.
• Dekompresyon (sinir gevşetme): Sinir basısına neden olan kemik veya disk dokusu çıkarılır.

Modern cerrahi teknikler ve nöromonitörizasyon sayesinde ameliyatlar çok daha güvenli yapılmaktadır.
Uygun hasta seçimi ve doğru planlama ile yaşam kalitesinde belirgin artış elde edilir.

Sonuç ve Öneriler

Erişkin skolyozu, yaşam kalitesini düşüren ama doğru yaklaşımla kontrol altına alınabilen bir durumdur.
Tedavi edilmediğinde, zamanla ağrılar artabilir, sinir basısına bağlı nörolojik sorunlar gelişebilir.

Şu durumlarda bir beyin ve sinir cerrahına başvurmanız önerilir:

• Sürekli sırt veya bel ağrınız varsa,
• Omuz veya kalçalarınız arasında fark fark ediyorsanız,
• Boyunuzda azalma veya postürde belirgin bozulma varsa,
• Yürürken dengesizlik veya bacaklarda ağrı/uyuşma hissediyorsanız.

Erken tanı, düzenli egzersiz ve doğru duruş alışkanlıkları skolyozun ilerlemesini büyük ölçüde yavaşlatır.
Gerekirse cerrahi tedavi ile omurga dengesi yeniden sağlanabilir ve hastaların büyük çoğunluğu normal yaşamlarına dönebilir.

Daha fazla bilgi için Nova Akademi sayfasını ziyaret ediniz.